Mijn keukentuintje: In gesprek met Dieuwertje Crasborn van Onze Oogst over Ons Schooltuintje

Publicatiedatum: 6-12-2017

Tekst door Mijn Keukentuintje.

Met Onze Oogst zet Dieuwertje zich in om onder andere scholen te inspireren bij de inrichting van eetbare groene tuinen in hun buitenruimte. Volgens Dieuwertje is dit een effectieve manier om het eten van groenten voor kinderen aantrekkelijker te maken. Daarom werkt JOGG- Venlo met haar samen voor de ontwikkeling van Ons Schooltuintje. Eind dit jaar ligt er een overdraagbaar digitaal draaiboek klaar waarin staat hoe scholen hun eigen schooltuin kunnen starten en gebruiken voor voedseleducatie.  




Hoe zijn jullie bij elkaar gekomen?
"Gemeente Venlo wil als JOGG-gemeente samen met lokale partners werken aan een gemeenschap waarin gezond leven in een gezonde omgeving de normaalste zaak van de wereld is. De projectleider van JOGG vroeg mij een voorstel te schijven voor Venlose JOGG-scholen die een schooltuin overwegen. Tegelijkertijd vroeg openbare basisschool De Harlekijn in Blerick mij om advies voor het plaatsen van moestuinbakken voor een smaakproject op deze school. Door beide opdrachten samen te pakken werd De Harlekijn pilotschool voor het draaiboek met lessen van Ons Schooltuintje.”

Hoe is het idee voor het draaiboek ontstaan?
"Een schooltuin neemt tijd, ruimte en geld in beslag. Veel scholen beginnen hier niet aan zonder extern stimulans.  Ik wil de drempel voor scholen zo laag mogelijke maken door ze zo goed mogelijk op weg te helpen bij de opzet van een schooltuin. Voor JOGG is de overdraagbaarheid van de interventie belangrijk. Zo kwamen we op het idee van een draaiboek op basis van lokale praktijk. ”

Wat houdt het draaiboek precies in?
"Ons Schooltuintje is een digitaal draaiboek met voorbeeldlessen van en voor scholen die aan de slag gaan of al zijn met een schooltuin. In het boek staat een gezonde voedselomgeving in en om de school centraal. Verse groenten, fruit, kruiden en noten uit eigen tuin op tafel, was vroeger de normaalste zaak van de wereld. Tegenwoordig helaas niet meer. De ontwikkeling van eetbare tuinen in de stad moet gezond eten uit de tuin weer normaal maken. Het draaiboek bestaat uit inspirerende foto’s, praktische tips, checklists, voorbeeldlessen  en recepten. 

Het draaiboek is tevens bedoeld om lokale bedrijven en organisaties te betrekken bij de ontwikkeling van schooltuinen en/of voedselonderwijs. Bedrijven die hieraan in natura of financieel bijdragen kunnen partner of supporter van JOGG Venlo worden. Zij kunnen zich hiermee profileren. Ook is het een manier om hun passie, kennis en kunde te delen met kinderen en tegelijkertijd te leren van de vragen van kinderen die nog niet ‘vast’ zitten in ons huidige voedselsysteem.  Zij kunnen bv een nieuw gewas introduceren bij kinderen, ouders en leerkrachten door een les over het gewas te (laten) maken voor het draaiboek.  Idealiter laten we de tuinierende kinderen in gesprek komen met professionele voedselproducenten over de verschillen en overeenkomsten tussen voedselproductie voor eigen gebruik, voor de supermarkt en industrie. Zo kan het draaiboek bijdragen aan een lokale eetbare stadstuinbeweging die verder rijkt dan het schoolplein.”

Zit er ook een vorm van begeleiding bij het draaiboek?
"JOGG-scholen kunnen een paar uren begeleiding krijgen bij de voorbereiding van het 1e teelt seizoen en bij het aantrekken en samenwerken met  vrijwilligers die de kinderen begeleiden bij de tuinwerkzaamheden . Begeleiding begint vaak bij draagvlak creëren bij team, kinderen en ouders.”

Hoe kan een schooltuin worden ingedeeld?
"Een schooltuin kun je makkelijk indelen met moestuinbakken of verhoogde moestuinbedden met looppaden ertussen. Kinderen kunnen dan overal goed bij en het is overzichtelijk.  
Welke gewassen er geteeld kunnen worden hangt af van de beschikbare ruimte en inzet van vrijwilligers tijdens vakanties. Makkelijk zijn keukenkruiden, sla, radijsjes, bietjes,  boontjes en  eetbare bloemen. Aardbeien en appelen doen het ook prima. Groenten die in de zomervakantie rijp zijn, zoals tomaten en komkommers passen minder bij een school.  Najaarsgroenten  zoals palmkool en yacon gaan weer prima. Zo leren kinderen welke groenten bij welk seizoen horen. 



Voor welke kinderen is een schooltuin interessant?
"De meeste basisschoolkinderen vinden een schooltuin interessant. Oogsten is favoriet, maar  zaaien, planten en verzorgen doen de meesten ook graag. Kinderen zijn trots op hun eigen oogst en vaak vinden  ze het leuk om daarmee te koken en te proeven. Er zijn heerlijke gerechten bereid in de klassen. Van verse salade tot kruidenpasta. Kinderen die minder goed presteren met rekenen en taal  kunnen uitblinken met groene vingers. Kinderen met concentratieproblemen doet het goed om tussendoor actief buiten bezig te zijn. De schooltuin laat kinderen ook goed samenwerken.” 

In hoeverre worden de kinderen betrokken bij het uitwerken en aanleggen van de moestuin?
"De kinderen werken in alle fasen van de moestuin mee. Het vullen van de bakken met potgrond, zaaien, poten, planten, water geven, onkruid wieden, oogsten en het samen koken en eten in de klas. Het zijn de kinderen die de leerkracht waarschuwen dat de planten water nodig hebben of dat de oogst rijp is. Niet andersom.” 



Welk effect zie je ontstaan als kinderen moestuinieren?
"Een kleine overzichtelijke moestuin geeft kinderen én volwassenen zelfvertrouwen en voldoening. Het vooruitzicht  zelf gekweekte aardbeien  te proeven motiveert om naar buiten te gaan en een hand vol eigen sla of peterselie maakt al trots. Bovendien is eigen oogst per definitie lekkerder.  Kinderen die eigenlijk niet van groenten houden, gaan daardoor mee de tuin in en proeven toch.”