Voedselbos als Velden stimulatie voor een gezond eetpatroon

Publicatiedatum: 14-6-2019

Voedselbossen, je hoort er steeds vaker over. De gemeente Venlo kent er inmiddels ook al een aantal. Maar wat is een voedselbos nou precies?


In een voedselbos streef je ernaar om met zoveel mogelijk eetbare gewassen een stabiel ecosysteem te vormen dat zichzelf in stand houdt. Het is een door de mens ontworpen systeem, wat gebruik maakt van de gelaagdheid in planten (zie afbeelding). Denk hierbij aan kastanje- en walnotenbomen, appel- en kersenbomen, moerbei- en krentenbomen, hazelaars en aalbessenstruiken, kruiden, maar ook aan klimmers zoals bijvoorbeeld kiwi’s, die ook prima in dit klimaat kunnen groeien. Naast eetbare gewassen spelen zogenaamde nutsplanten, namelijk insectenlokkers en stikstofbinders, een belangrijke rol in het tot stand komen van het zelfvoorzienende aspect van zo’n ecosysteem. Doordat een voedselbos ook nutsplanten bevat, is er geen (menselijke) input, zoals kunstmest en bestrijdingsmiddelen, nodig. Echter om een zelfvoorzienend ecosysteem te kunnen realiseren, moet er goed worden nagedacht over de functies (zoals eetbare en/of nutsaspecten) van planten en juiste plantomstandigheden om goede combinaties van planten te kunnen vormen. Zomaar planten wat je wil is dus geen goed idee. Het is belangrijk om met het landschap te werken en de planten daar op een optimale manier in te plaatsen. In een goed aangelegd voedselbos ondersteunen en versterken de planten, insecten en bodemschimmels elkaar. De natuur doet het werk.


Door de gelaagdheid lijkt een voedselbos dus eerder op een bosrand. Een duurzame manier van landbouw waarbij tegelijkertijd de bodem en de biodiversiteit verbeterd wordt. Een voedselbos onderscheidt zich dus van een moestuin, omdat een voedselbos gebruik maakt van meerjarige gewassen, terwijl een moestuin gebruik maakt van eenjarige gewassen. Ieder jaar dat het voedselbos groeit, stijgt de oogst. In een moestuin begin je ieder jaar opnieuw.


In Velden (gemeente Venlo) zijn een vijftal dorpsbewoners gestart met het realiseren van zo’n voedselbos middenin het dorp. De plek dient als leer- en ontmoetingsplek voor dorpsbewoners. Het wordt een eetbaar park waar mensen kunnen leren over en genieten van gezonde, duurzaam geproduceerde voeding. Ook kinderen worden betrokken bij dit project, want steeds minder kinderen weten waar hun voeding vandaan komt. Daarnaast helpt het zien groeien van je eten bij het ontwikkelen van een divers eetpatroon. Kinderen zijn namelijk sneller geneigd iets te proeven wanneer ze het hebben zien groeien.

Het voedselbos in Velden is een goed voorbeeld van de vele doelen die een voedselbos kan dienen, namelijk productie van gezonde, duurzame voeding; educatie over duurzame landbouw, biodiversiteit en gezonde voeding; het versterken van de sociale cohesie door mensen (van verschillende achtergronden) met elkaar in contact te brengen en ze op die manier van elkaar te laten leren; recreatie / een eetbaar park wat openbaar toegankelijk is.  


Naast hun eigen voedselbos in Velden, hebben de Veldenaren meegeholpen in de aanleg van een voedselpark in Blerick. Rondom het Zilvermeer zijn afgelopen najaar noten- en fruitbomen en -struiken aangeplant, waar de bewoners van de flats aan de Meidoornstraat en de Gasthuisstraat in de toekomst van kunnen profiteren. De bewoners van de flats hebben geen eigen tuin, maar kunnen op deze manier wel gebruikmaken van de oogst, wat een gezond voedingspatroon stimuleert. Daarnaast bevordert het de sociale cohesie in de wijk. Tijdens de plantdagen waren wisselende groepen flatbewoners aanwezig om bij te dragen aan de totstandkoming van het voedselpark Zilvermeer. De bewoners zijn inmiddels de ‘Gewoon Wij Tuinderij’ begonnen. Om de vorderingen te volgen, kunt u ‘Gewoon Wij Tuinderij’ volgen op facebook: https://www.facebook.com/gewoonwijtuinderij/






Kortom, een voedselbos kan een tool zijn die de samenleving op meerdere fronten stimuleert. Naast het stimuleren van een divers eetpatroon, kan een voedselbos educatief ingezet worden. Ook kan zo’n voedselbos de omgeving verfraaien, en tegelijkertijd de bodem en biodiversiteit verbeteren. Het biedt een plek waar mensen kunnen samenkomen en kunnen genieten van vers geplukt fruit (mits in het seizoen), wat een positief effect heeft op de sociale cohesie.

Het voedselbosproject in Velden laat zien dat dit concept werkt, juist door samenwerkingen met lokale organisaties en verenigingen aan te gaan zodat het een onderdeel wordt van de samenleving. Het project fungeert onder de naam ‘Veldens Voedsel’. Voor meer informatie kunt u contact opnemen via e-mail: voedselbosvelden@gmail.com. De mensen van ‘Veldens Voedsel’ delen graag hun visie, kennis en gedachten betreffende dit burgerinitiatief. Zij zijn ook te volgen via facebook: https://nl-nl.facebook.com/VeldensVoedsel/